Најчести прашања и одговори од месец август, 2025

Дали за месечниот надоместок кој се пресметува и плаќа од страна платформата Zoom за користење на услугите за конференциски повици се пресметува излезно ДДВ и истовремено следи право на одбивка согласно ЗДДВ и дали се пресметува и плаќа задржан данок на име на овие уплати согласно ЗДД?

Од аспект на ЗДДВ

Согласно член 2 точка 1 од Законот за данокот на додадена вредност, предмет на оданочување со данокот на додадена вредност е прометот на добра и услуги кој се врши со надоместок во земјата од страна на даночниот обврзник во рамките на неговата стопанска дејност.

Промет на услуги во смисла на член 6 став (1) од ЗДДВ претставува секоја дејност која не е промет на добра во смисла на член 3 од ЗДДВ.

Кај прометот на услуги оданочувањето според член 2 точка 1 од ЗДДВ зависи од тоа дали услугите биле извршени во земјата или надвор од неа. Местото на услугата се утврдува според член 14 од ЗДДВ. Неопходноста за утврдување на местото на услугата според овие одредби секогаш се појавува кога услугата фактички се врши во странство или кога вршителот или корисникот на услугата е резидентен во странство.

Согласно член 14 став (2) од ЗДДВ, за место на прометот на услуга кон даночен обврзник, се смета местото, каде што тој даночен обврзник има вистинско седиште. Доколку прометот на услуги се врши кон подружница која даночниот обврзник ја има надвор од местото на вистинското седиште, тогаш како место на промет на услуги се смета местото каде што даночниот обврзник има подружница. Доколку такво место не постои, за место на прометот на услуги се смета постојаното живеалиште или престојувалиште на даночниот обврзник кој е корисник на услугата.

Согласно член 32, точка 4 од ЗДДВ, даночен должник за данокот на додадена вредност е примателот на доброто или корисникот на услугата, доколку истиот е даночен обврзник или институција во смисла на член 10, став (1) од ЗДДВ, во случај на промет извршен од страна на даночен обврзник кој нема ниту седиште, ниту подружница во Република Македонија.

Во ваков случај, даночните обврзници од земјата, како приматели на доброто или корисници на услугата, се должни, наместо даночниот обврзник-резидент во странство, да го пресметаат, пријават и платат данокот кој настанал за прометот извршен спрема нив од странскиот даночен обврзник кај надлежниот даночен орган.

Даночниот обврзник-примател на исполнувањето е должен да стави забелешка на фактурата во врска со тоа кој износ на данок го долгува според член 32, точка 4 од ЗДДВ и да го плати данокот (член 6 од Правилникот за спроведување на ЗДДВ).

Согласно напред наведеното, местото на промет на услугите на пренос и отстапување на авторски права, патенти, лиценци, заштитни знакови и други слични права се утврдува според местото на корисникот на услугата. Бидејќи во конкретниов случај корисник на услугата е домашен даночен обврзник – резидент оваа услуга подлежи на оданочување со данок на додадена вредност и даночниот обврзник – резидент има обврска да пресмета, пријави и плати ДДВ согласно член 32, точка 4 од ЗДДВ, по стапка од 18 % ДДВ (поле 12 и 13 во ДДВ-04 пријавата). Истовремено, доколку набавката е за цели на дејноста и се исполнети стандардните законски одредби за остварување на право на одбивка, истиот може и да го оствари тоа право (поле 23 и 24 во ДДВ-04 пријавата).

Од аспект на ЗДД

Задржувањето на данокот на приходот исплатен на странски правни лица е регулирано со глава IV. Задржување на данок на приход платен на странски правни лица (член 20 до 24) од Законот за данок на добивка, како и глава V. Задржување на данок на приход платен на странски правни лица (член 10 до 12) од Правилникот за начинот за пресметување и уплатување на данокот на добивка и спречување на двојно ослободување и двојно оданочување (во натамошниот текст „ПДД“).

Согласно член 20 од ЗДД, освен ако поинаку не е регулирано со Меѓународните договори за одбегнување на двојно оданочување, домашно правно лице, домашно физичко лице – регистрирано за вршење на дејност и странско правно лице или физичко лице -нерезидент со постојана деловна единица во Република Македонија, кои вршат исплата на приходи на странско правно лице наведени во членот 21 од овој закон, се должни при исплатата на приходот да го задржат и да го уплатат данокот на соодветната уплатна сметка истовремено со исплатата на приходот.

Согласно член 21 став 1 од ЗДД, задржувањето на данок се применува на следниве приходи, без оглед дали се исплатени во Република Македонија или во странство:

• приход од дивиденди;
• приход од камата од резидент;
• приход од камата од нерезидент кој има постојана деловна единица во Република Македонија, ако каматата е на трошок на постојаната деловна единица;
• приход од авторски хонорар исплатен од резидент;
• приход од авторски хонорар исплатен од нерезидент со постојана деловна единица во Република Македонија, ако авторскиот хонорар е на трошок на постојаната деловна единица;
• приход од забавни или спортски активности кои се вршат во Република Македонија;
• приход од вршење на менаџмент, консалтинг, финансиски услуги и услуги на истражување и развој, ако приходот е исплатен од резидент или е на трошок на постојаната деловна единица во Република Македонија;
• приход од осигурителни премии за осигурување или реосигурување од ризици во Република Македонија;
• приход од телекомуникациски услуги меѓу Република Македонија и странска држава и
• приход од закуп на недвижности во Република Македонија.

Согласно член 11, став (4) од ПДД, приход од авторски хонорари (права) и други права на интелектуална сопственост, подразбира плаќање од било кој вид, примено како плаќање за употреба или право на користење на авторско право за: книжевно, уметничко или научно дело, вклучувајќи ги кинематографските филмови, софтвер, патенти, трговски марки и заштитни знаци, дизајни или модели, планови, тајни формули или постапка, или за информација во врска со индустриските, комерцијалните или научните искуства, кои права се заштитени со правните прописи и обичаи, со кои се регулира нивното стекнување и употреба.

Во Прирачникот по статистика за меѓународната трговија со услуги (донесен од страна на Обединети нации, Европска kомисија, Меѓународен монетарен фонд, Организација за економска соработка и развој, Конференција за трговија и развој на Обединетите нации, Светска трговска организација во 2002 година), во делот Ж. Дефиниции на компонентите на Проширената класификација на услугите во платниот биланс, точка 8, се дефинираат авторските хонорари и трошоците за лиценци. Имено, прирачникот препорачува поделба на авторскиот хонорар на: 1) франшизи и слични права и 2) други авторски хонорари и трошоци за лиценци.

Други авторски хонорари и трошоци за лиценци ги вклучуваат меѓународните плаќања и сметки за дозволената употреба на апстрактни, непроизведени, нефинансиски средства и права за сопственост (како патенти, авторски права и индустриски процеси и дизајни) и користењето на произведените оригинали или прототипови преку спогодби за лиценцирање (како сценарија, компјутерски програми, и кинематографски работи и снимање на звук).

Според член 12 став 1 од Правилникот, исплатувачот на приходите при секоја исплата на приходите утврдени со одредбите од член 21 на Законот, пресметува, задржува и уплатува данок во согласност со одредбите на законот, доколку странското правно лице има вистинско седиште во државите со кои Република Македонија не применува договор за одбегнување на двојното оданочување.

Според тоа, сметаме дека лиценцата како право на користење на авторско право потпаѓа во категоријата приходи од авторски хонорар, односно во Вашиот случај набавката на лиценци претставува приход за кој согласно член 21 од ЗДД постои обврска за задржување на данок.