Дали странска фирма која врши транспортни услуги на територијата на Македонија и притоа прави разни издатоци во Македонија (гориво, ситни делови и сл.), има право да го бара ДДВ-то поврзано со тие издатоци?
Согласно член 46 од Законот за данокот на додадена вредност, по исклучок од одредбите од член 39 до 45 од ЗДДВ и во случај на постоење реципроцитет со матичната држава на странската фирма, на даночни обврзници кои немаат седиште или подружница во земјата и кои не извршуваат никаков промет во неа, или кои не должат данок за прометот ќе им се исплати, по барање, претходниот данок кој може да се одбие според членовите од 33 до 36 од ЗДДВ, според посебна постапка која ја пропишува министерот за финансии.
Постапката за враќање на претходниот данок на даночни обврзници-нерезиденти во земјата согласно член 46 од ЗДДВ е детално пропишана во Упатството за начинот и постапката за враќање на ДДВ на посебни субјекти-ДДВ 104, број 15-5577/1 од 14.07.2010 година, кое може да се превземе од ВЕБ страната на УЈП (линк: http://www.ujp.gov.mk/mk/regulativa/opis/50).
Правото на враќање на претходни даноци се однесува на даночни обврзници кои немаат фактичко седиште или подружница во Република Македонија, а имаат статус на даночни обврзници за ДДВ во друга земја. Заради остварување на правото на враќање, странскиот даночен обврзник доставува доказ дека истиот е регистриран како даночен обврзник во својата земја.
Правото на враќање на претходниот данок се остварува само во случај на постоење на реципроцитет. Однос на реципроцитет постои кога во државата, во која даночниот обврзник е резидент, не се наплаќа данок на додадена вредност или друг сличен данок или, во случај на наплата на ваквиот данок, истиот се враќа на даночниот обврзник-резидент на Република Македонија.
Правото на враќање на претходниот данок се остварува доколку даночниот обврзник во соодветниот период на исплата:
- Немал промет во земјата согласно со член 2 точка 1 од ЗДДВ;
- Имал само промет во земјата ослободен од данок во смисла на член 24 точка 3 од ЗДДВ (услуги поврзани со увоз, извоз и транзит);
- Имал само промет во земјата, за кој примателот на доброто или корисникот на услугата го должи данокот според член 32 точка 4 од ЗДДВ.
Заради остварување на правото на враќање на ДДВ, даночниот обврзник-нерезидент треба да ги поднесе следните документи:
- Барање за враќање данок на додадена вредност согласно со член 46 од ЗДДВ и член 11 од Правилникот за спроведување на ЗДДВ (“Сл. весник на РМ” бр. 65/99 … 42/16, во натамошниот текст ДДВП) (образец ДДВ-11);
- Оргинални фактури;
- Доказ дека фактурите се платени;
- Доказ дека даночниот обврзник е регистриран како даночен обврзник во својата земја. Доказот за регистрација на даночен обврзник се поднесува на еден од следните јазици: англиски, германски или француски, а еден примерок на македонски јазик.
Во постапките на враќање на ДДВ може да се користи институтот-полномошно, што значи дека агенција за враќање на ДДВ може да се јави во улога на поднесувач на барањето за враќање на ДДВ во името на странскиот даночен обврзник.
Агенцијата за враќање на ДДВ, како полномошник на фирмите кои ги застапува, треба да отвори сметка во банка во Република Македонија, на нејзино име, на која ќе се извршуваат враќањата на данок.
Враќањето на претходните даноци се условува со утврден минимален износ (член 11 став 4 од ДДВП). Износот за враќање за еден или повеќе календарски месеци мора да изнесува најмалку 30.000 денари. Доколку барањето за враќање во еден календарски месец изнесува помалку од 30.000 денари, износите од тој месец се кумулираат со износите од наредниот месец. Кумулирањето може да се извршува се до месецот кога се исполнува условот за минимален износ од 30.000 денари или до крајот на годината.
Ако побарувањето во календарската година изнесува најмалку 15.000 денари, за истото може да се поднесе барање за враќање во последниот календарски месец. Доколку не се постигнат овие износи, враќањето на претходните даноци не е можно. Кумулирањето на износите од годината не продолжува во наредната календарска година.
Барање за враќање данок на додадена вредност согласно со член 46 од ЗДДВ и член 11 од ДДВП (образец “ДДВ-11”) може да се превземе од ВЕБ страната на УЈП на следниов линк: http://www.ujp.gov.mk/mk/obrasci/opis/36 .
Барањето за враќање се поднесува најдоцна до 30 јуни од календарската година која следи по календарската година во која настанало побарувањето за исплата до Управата за јавни приходи-Регионална дирекција Скопје.
Во кои случаи е применлива стапката од 5% при промет со станбени објекти за цели на домување? Кој е моментот во кој се смета дека прометот е извршен согласно ЗДДВ? Дали доколку првиот промет се случи после 5 години од моментот на завршување на објектот истиот се врши без ДДВ?
Согласно член 2, став (1), точка 1 од Законот за данокот на додадена вредност, предмет на оданочување со данокот на додадена вредност е прометот на добра и услуги кој се врши со надоместок во земјата од страна на даночниот обврзник во рамките на неговата стопанска дејност и точка 2 увозот на добра.
Промет на добра претставува преносот на правото на располагање со движен или недвижен материјален имот согласно членот 3 став 1 од ЗДДВ.
Согласно член 23 точка 1 од ЗДДВ, се ослободува од данокот на додадена вредност прометот на станбени згради и станови, во оној дел, во кој истите се користат за станбени цели, со исклучок на првиот промет, кој ќе се изврши во период до пет години по изградбата.
Бидејќи првиот промет на станбени згради и станови во рок од пет години по изградбата е исклучен од даночното ослободување, даночното ослободување според член 23 точка 1 од ЗДДВ ги опфаќа:
- втората или натамошната испорака во рок од или надвор од петгодишниот период;
- првата испорака по истек на петгодишниот период по изградбата.
Станбена зграда или стан претставува објект, кој е одреден и подобен за тоа, да му овозможи на човекот траен престој и сместување. Стан може да претставува и дел од одреден станбен објект. Тука не се вбројуваат објекти или делови од нив кои се наменети за привремено сместување на лица (на пр. хотели, пансиони, гостински куќи, викендици).
Повластена даночна стапка од 5% како и промет ослободен според член 23 точка 1 од ЗДДВ се применува само на изградени станбени згради и станови. Поимот “изграден” го претставува моментот на изготвување на записникот за техничка исправност на објектот.
Согласно претходнонаведеното на сметаме дека доколку станува збор за прв промет на стан во рок од 5 години од техничкиот прием на изградениот објект има обврска да пресмета и плати ДДВ со повластена даночна стапка од 5% согласно член 30, став 1, точка 14 од ЗДДВ.
Од друга страна, нема обврска да се пресмета, пријави и плати данок на додадена вредност доколку станува збор за втор или натамошен промет на станбен објект кој се користи за станбени цели или прв промет по истек на петгодишниот период од техничкиот прием на изградениот објект.
Рокот од 5 години по изградбата почнува да се смета од наредниот ден на технички прием на изградениот објект.
Но, внимавајте, оваа ситуација во која станбениот објект не би бил продаден 5 години по техничкиот прием, според нас претставува класичен пример за „промена на околности“ соглансно член 37 од ЗДДВ и согласно тоа би било неопходно да се изврши исправка на цел искористен влезен данок кој се однесувал на конкретниот станбен објект.
